DE HEIMWEEFABRIEK, geheugen, tijd & ouderdom
Draaisma heeft een mooi verhelderend boekje geschreven over verschijnselen die iedereen kent en waar veel mensen zich – mogelijk onterecht – zorgen over maken. Draaisma beschrijft dat, naarmate wij ouder worden, dit type herinneringen toeneemt ten koste van herinneringen uit de periode tussen de vijfentwintigjarige leeftijd en later...

Douwe Draaisma, als psycholoog werkzaam aan de universiteit van Groningen, is een specialist op het gebied van het menselijke geheugen. Eerder schreef hij een boek onder de titel: Waarom het leven sneller gaat als je ouder wordt. Daarin vergelijkt hij ons tijdsbesef met het lopen langs een stromende rivier. De rivier (de tijd) stroomt in onze jeugd ongeveer net zo snel als wij kunnen lopen, maar naarmate wij ouder worden lijkt het alsof de rivier sneller gaat stromen. Dat is niet zo; wij lopen niet meer zo snel, zegt Draaisma.

In 2008 publiceerde hij boek dat ik hier graag wil bespreken.

Het gaat over het verschijnsel dat wij op latere leeftijd (zo ongeveer rond de zestig) spontaan allerlei herinneringen volstrekt helder terugkrijgen waaraan wij voordien nooit meer hebben gedacht. Het zogenaamde reminiscentie-effect. Bijvoorbeeld: plotseling herinner je je welk afwasmiddel je grootmoeder gebruikte, hét boek dat je las toen je veertien was of de buurman uit de tijd dat je acht jaar oud was. Draaisma beschrijft dat, naarmate wij ouder worden, dit type herinneringen toeneemt ten koste van herinneringen uit de periode tussen de vijfentwintigjarige leeftijd en later.Verder veegt Draaisma genoeglijk en scherpzinnig de vloer aan met allerlei soorten van geheugentrainingen die zo populair zijn. Uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat wij misschien wel 256 soorten geheugens hebben. Onmogelijk om die allemaal te trainen nietwaar? Volgens Draaisma blijf een mens vooral wat beter in het ene ding dat getraind wordt. Of dat nu boodschappenlijstjes zijn of sudoku’s, dan wel de namen van je eventuele kleinkinderen.Over het verschil tussen ouderdomsvergeetachtigheid en Alzheimer schrijft hij iets behartigenswaardigs. Bij ouderdomsvergeetachtigheid weet je dat je iets vergeet. Als er echt sprake van de ziekte van Alzheimer is, weet je niet dat je iets vergeten bent.
Maar vooral raadt hij ons aan om ons niet al te druk te maken over echte of vermeende vergeetachtigheid want stress daarover versterkt die vergeetachtigheid.